Муқаддима: 4 Параметрҳои асосии раванд: 1. Ҳарорат; 2. Фишор; 3. Вақти паҳншавӣ; 4. Атмосфераи муҳофизатӣ.
1. Ҳарорат
- Ҳарорат параметри идоракунанда дар кафшери диффузия мебошад. муосирТаҷҳизоти кафшери диффузӣбинобар ин бо системаҳои гармидиҳии дақиқ тарҳрезӣ шудааст, то паҳншавии оптималии атомиро бидуни осеб ба маводи асосӣ таъмин кунад.. Тағйироти ночизи ҳарорат ба суръати диффузия ба таври назаррас таъсир мерасонад. Дар доираи ҳудуди оқилона, ҳарорати баландтар раванди паҳншавиро суръат мебахшад ва қувваи муштаракро беҳтар мекунад. Аз ин рӯ, то ҳадди имкон ҳарорати баландтар бояд интихоб карда шавад.
- Бо вуҷуди ин, ҳарорати гармкунӣ бо қувваи баланди ҳарорати қисмҳои корӣ ва асбобҳо, инчунин хусусиятҳои металлургӣ, ба монанди табдили фазаи моддӣ ва аз нав кристаллизатсия маҳдуд аст. Вақте ки ҳарорат аз арзиши муайян зиёд мешавад, беҳтаршавии сифати муштарак маҳдуд мешавад ва ҳатто метавонад бад шавад.
- Барои аксари металлҳо ва хӯлаҳо ҳарорати кафшери диффузия аз 0,6 то 0,8 маротиба аз нуқтаи обшавии маводи асосӣ (Tm, воҳиди К) аст. Барои кафшери диффузионии фазаҳои моеъ, ҳарорати гармкунӣ бояд каме баландтар аз нуқтаи обшавии маводи қабати мобайнӣ ё ҳарорати реаксияи эвтектикӣ бо сардшавии мувофиқ дар марҳилаҳои сахтшавии изотермикӣ ва гомогенизатсия бошад. Агар дастгоххои кафшери диффузии полимерй бо термометрхои инфрасурх мучаххаз бошанд, онхо назорати дакики хароратро осон мекунанд.
2.Фишор
- Вақте ки параметрҳои дигар доимӣ мемонанд, фишори баландтар ба ташаккули буғумҳои баландсифат- мусоидат мекунад. Маҳдудияти фишори болои бо маҳдудиятҳои деформатсияи қисмҳои корӣ ва иқтидори тоннаи таҷҳизот маҳдуд карда мешавад. Барои кафшери диффузияи металлҳои ба ҳам монанд, фишори баландтар барои кам ё пешгирӣ кардани холигии диффузия кӯмак мекунад.
- Фишори кафшери диффузии анъанавӣ аз 0,5 то 50 МПа (ба истиснои фишори изостатикии гарм). Фишорҳои пасттарро барои кафшери моеъ-фаза参与的 истифода бурдан мумкин аст; аммо, фишори аз ҳад зиёд метавонад боиси фишурдани металли моеъ гардад, ки боиси мушкилоти назорати таркиб мегардад.
- Азбаски фишори диффузия дар марҳилаҳои минбаъдаи диффузия камтар таъсир мерасонад, кафшери диффузии ҳолати сахт- метавонад фишорро дар марҳилаҳои баъдӣ коҳиш диҳад, то деформатсияи қисмҳои корро ба ҳадди ақал расонад.
3. Вақти паҳншавӣ
- Вақти диффузия ба давомнокии нигоҳдории қисмҳои корӣ дар ҳарорати кафшер дахл дорад, ки бояд раванди диффузияро барои ба даст овардани қувваи зарурии муштарак таъмин кунад. Вақти нокифоя имкон медиҳад, ки қувваи муштарак ба устувории сатҳи моддии асосӣ ба даст ояд.
- Давомнокии аз ҳад зиёд-ҳарорати баланд ва{1}}фишори баланд беҳбудии маҳдуди сифати муштаракро таъмин мекунад ва ба ҷои он метавонад боиси дағалшавии ғаллаи мавод гардад. Барои буғумҳо, ки ба ташаккули пайвастагиҳои байниметаллӣ майл доранд, вақти паҳншавӣ бояд назорат карда шавад, то ғафсии қабати шикастаро маҳдуд кунад ва кори муштаракро таъмин кунад.
- Вақти диффузия як тағирёбандаи мустақил нест, аммо бо ҳарорат ва фишор зич алоқаманд аст: ҳарорати баландтар ё фишорҳои баландтар вақтҳои кӯтоҳтарро талаб мекунанд.
- Барои кафшери диффузионӣ бо қабатҳои мобайнӣ, вақти кафшер аз ғафсии қабати мобайнӣ ва талабот барои якрангии сохтори муштарак (аз ҷумла мундариҷаи марҳилаи осебпазир) вобаста аст. Дар барномаҳои амалӣ вақти кафшер вобаста аз омезиши параметрҳои раванд метавонад аз чанд дақиқа то чанд соат бошад.
4. Атмосфераи муҳофизатӣ
- Тоза, суръати ҷараён, сатҳи фишор ё вакуум ва суръати ихроҷи атмосфераи муҳофизатӣ бевосита ба сифати муштарак таъсир мерасонад. Гази муҳофизатии маъмулан истифодашаванда аргон мебошад, ки сатҳи маъмулии вакууми (1-20)×10⁻³ Па мебошад. Баъзе маводҳо инчунин метавонанд аз нитроген, гидроген ё гелийи тозагиро истифода баранд.
- Дар равандҳои таркибӣ ва кафшери диффузии суперпластикӣ, аксар вақт фишори манфии аргон (вакууми паст) барои муҳофизати сатҳи металлӣ истифода мешавад. Барои маводҳое, ки ҳангоми хунуккунӣ ба фаза табдил меёбанд ва маводҳои шикаста ба монанди сафол, суръати гармкунӣ ва хунуккунӣ бояд назорат карда шаванд.
- Дар кафшери диффузияи реаксияи эвтектикӣ суръати гармидиҳии аз ҳад зиёд суст метавонад боиси тағирёбии таркиби сатҳи контакт гардад, ки ба самаранокии обшавии эвтектикӣ таъсир мерасонад.
Хулоса
Азхуд кардани параметрҳои кафшери диффузия фаҳмидани ҳам таъсири инфиродӣ ва ҳам таъсири мутақобилаи мураккаби онҳоро талаб мекунад. Тавассути оптимизатсияи назоратшавандаи ҳарорат, фишор, вақт ва атмосфера, истеҳсолкунандагон метавонанд пайвастагиҳои дорои хосиятҳои механикӣ ба имкониятҳои моддии асосӣ наздик шаванд. ЧунТаҷҳизоти кафшери диффузӣ торафт мукаммалтар мегардад, татбиқи параметрҳои устувор ва оптимизатсияшуда дастрастар мегардад ва имкониятҳои татбиқро дар бахшҳои аэрокосмосӣ, энергетика ва пешрафтаи истеҳсолот васеъ мекунад.
